در محل مذاکره رهبران این چند نکته را در نظر بگیرید

رویترز: محمود احمدی‌نژاد، رئیس جمهوری ایران و هوگو چاوز، رئیس جمهوری ونزوئلا، در مراسم امضای توافق‌نامه‌های تجاری میان دو کشور در کاراکاس، پایتخت ونزوئلا. در این مراسم، احمدی‌نژاد و چاوز همدیگر را در آغوش گرفتند، دست‌های هم را فشردند و از یکدیگر به عنوان فردی انقلابی یاد کردند.

اطلاع یافتن از آنچه که پشت دیوارهای رمزآلود میان مهمان خارجی و رهبران دیگر کشورها می گذرد و خبردار شدن از موضوع گفت گو ها و دیدارهای پر تشریفات روسای جمهور و اطلاع از مذاکراتی که در کاخ وزارت خارجه کشورها جریان دارد، برای بینندگان تلویزیون یا شنوندگان رادیو یا خوانندگان روزنامه و وب سایت همیشه جذاب است اما خبرنگارها عموما به اطلاعات زیادی از جزئیات این مذاکرات دسترسی ندارند.

خبرنگارها معمولا پیش از شروع مذاکرات که طرفین در حال ردو بدل کردن تعارفات مرسوم هستند اجازه حضور برای گرفتن عکس و فیلم دارند اما لحظاتی بعد باید محل مذاکره را ترک کنند و در انتظار خبری رسمی باشند که مسئولان روابط عمومی یا دفتر مربوطه ارائه می کنند با منتظر برگزاری کنفرانس خبری باشند.

در این شرایط خبرنگارها با شرایطی یکسان رو به رو هستند. بنابراین گزارش بسیاری از رسانه ها شبیه یکدیگر است و اغلب موضوعی تازه و آنچنان جذاب که مخاطبان انتظار دارند از آن در نمی آید.

اما راه هایی برای جذاب کردن گزارش و در عین حال وفاداری تام و تمام به اصول گزارشگری و روزنامه نگاری در این شرایط وجود دارد. مرور برخی از این فن ها می تواند گزارش ها با موضعاتی خشک و حوصله سربر را نمکین کند.

درباره پیشینه آدم ها مطالعه کنید. اگر به محل مذاکرات رئیس جمهور افغانستان و دبیر کل ناتو دعوت شدید اطلاع شما از اینکه مقام ارشد ناتو پیشتر نخست وزیر دانمارک بوده ممکن است سئوالی جالب را پیش روی شما بگذارد.

اگر حوزه تخصصی شما موضوعی نیست که برای پوشش خبری آن ماموریت گرفته اید، اطلاعات عمومی تان را در فرصت باقی مانده بالا ببرید و در صورت امکان پیش از آغاز ماموریت با کارشناس یا گزارشگری که در این زمینه تبحر دارد مشورت کنید. این کار را حتی می توانید لحظاتی پیش از شروع کنفرانس مطبوعاتی هم انجام دهید و محور سئوال خود را با یک کارشناس در میان بگذارید.

خبرنگاری در کنفرانس خبری هفتگی سخنگوی سابق وزارت خارجه ایران از سخنگو درباره احضار سفیر مصر در تهران سئوال کرد در حالی که مصر در تهران به دلیل قطع روابط سیاسی اصلا سفیر ندارد. این گونه پرسش ها می تواند اعتبار رسانه و حتی ِ آینده حرفه ای خبرنگار – گزارشگر را با مخاطره جدی مواجه کند.

جزئیاتی که چشم مخاطبان نمی تواند ببیند، به دلیل حضور شما در محل جلوی چشمان شما است. از چیزهای ساده نگذرید. اگر اتفاقی نامعمول جلوی چشم شما رخ داد آن موضوع برای مخاطب شما هم جذاب است. مثلا اگر دو رهبر در آغاز مذاکرات که هنوز خبرنگاران در محل هستند و درها به رویشان بسته نشده، ساکت اند و تعارفات مرسوم بین آنها رد و بدل نمی شود، این می تواند معنای روشنی داشته باشد که نشان از ناخرسندی از روند مذاکرات است.

روحیه و حالات چهره و بدنی دو مقام در هنگام ورود به محل کنفرانس خبری هم می تواند تا حدود زیادی نشان دهنده نتایج مذاکرات باشد. شوخ طبعی جک استراو وزیر خارجه اسبق بریتانیا پس از ملاقات با کمال خرازی در تهران پیش از حمله نیروهای ائتلاف به طالبان در افغانستان از سوی برخی از گزارشگران حاضر در محل به موفقیت مذاکرات تعبیر شد. خبرهای بعدی حاکی از کمک ایران به نیروهای ائتلاف برای پیروزی در جنگی بود که علیه تروریسم نام داشت.

اگر منشور سازمان رسانه ای که شما نماینده آن هستید اجازه بدهد،به این ترتیب شما می توانید برداشت شخصی و تحلیلی خود را که حاصل دقت در این نشانه ها است به مخاطب بدهید. در این حالت گزارش شما دارای جامعیت و ارزش های افزوده ای می شود که ممکن است گزارش رقیب شما فاقد آن باشد. در عین حال مخاطب تان هم از حاصل کار شما راضی تر خواهد بود.

حتی برخی از جزئیات به ظاهر ساده می تواند موضوع پرسش در کنفرانس مطبوعاتی باشد. نمونه آن پرسش از نحوه پوشش محمود احمدی نژاد بود. خبرنگاری از آقای احمدی نژاد دلیل نپوشیدن کت و شلوار (که لباس رسمی است) را پرسید و جواب جالب رئیس جمهور ایران را گرفت.

برخی از جزئیات هم برای رنگین کردن گزارش جالب است و اطلاعی هم از شیوه زندگی شخصی رهبران می دهد. خبرنگاری ایرانی وقتی که سعید جلیلی مسئول مذاکرات اتمی ایران برای دیدار و مذاکره با گروه ۱+۵ راهی ژنو بود دیده و گزارش کرده بود که او دراین سفر با کمترین تشریفات یک دست کت و شلواراضافی و چمدانی کوچک دارد که خودش آن را حمل می کند.

عکاسی هم که در کاخ الیزه فرانسه حواس اش جمع بود لحظه ای را ثبت کرد که کفش هیلاری کلینتون از فرط عجله برای بالا رفتن از پله ها و رسیدن به رئیس جمهور فرانسه از پایش درآمد. برخی از تحلیل گران این اتفاق را ناشی از شرایط روحی وزیر خارجه آمریکا دانستند.

عکس جوراب سوراخ پل ولفوویتز، رئیس پیشین بانک جهانی که پس از حوادث یازدهم سپتانبر از مسجدی بازدید می کرد هم گرچه اهمیت خبری چندانی نداشت اما دیدن اش برای مخاطبان کنجکاو خالی از لطف نبود.

این جزئیات ساده گزارش شما را جذاب تر می کند و گاه وارد پیشینه آدم ها می کند.

خبرنگارانی که در محل ضیافت شام رسمی ملکه بریتانیا به افتخار حضور رئیس جمهور آمریکا حضور داشتند، اشتباه های تشریفاتی جورج بوش را در حضور ملکه به آداب نادانی او و شکل تربیت خانوادگی اش مرتبط دانستند.

خبرنگاری که به محل یک مذاکره یا دیدار دو مقام عالی از یک کشور رفته مثل همه خبرنگاران دیگر حوزه ها چشم و گوش رسانه خود و در واقع نماینده مخاطبان اش است. در این گونه مواردی که دو مقام در حال دیدار با یکدیگر هستند امکان دارد شما دسترسی راحتی به این دو نداشته باشید اما همراهان آنها قطعنا در گوشه و کنار محل مذاکرات حضور دارند.

با خبرنگارانی که همراه مقام میهمان بوده اند و در هواپیمای حامل او حضور داشته اند صحبت کنید و از جو موجود در حین پرواز بپرسید. داشتن کارت ویزیت و گرفتن آن این امکان را به شما می دهد که هم دایره ارتباطاتان را برای وقایع و رویدادهای بعدی افزایش دهید و هم امکان چک کردن برخی از اطلاعات را پس از ترک محل خبر با افرادی که از آنها سئوالی کردید، داشته باشید.

اگر رئیس دولتی پس از خصومتی چند ساله با کشور آشتی کرده و برای اولین بار به این کشور سفر می کند، پرس و جوی حال و هوای مردم هم می تواند به گزارش (تلویزیونی، رادیویی و حتی نوشتاری) شما رنگ و حس بدهد. از این رو مراجعه زودتر به محل دیدار و کنفرانس خبری هم شما را با محیط آشنا می کند و هم قدرت خلاقیت و استفاده از حاشیه های جذاب را بریاتان بالا می برد.

ترجیح شخصی گاهی این است که اگر در رساندن اطلاعاتی که جمع کرده اید به رسانه‌تان عجله ای لازم نیست، جزو اولین نفرهایی نباشید که محل را ترک می کنید. گاهی اتفاقاتی پس از کنفرانس خبری یا پایان یک رویداد از اصل موضوع جالب تر و گزارشکردنی تر می شود.

در پایان سفر رسمی محمد خاتمی رئیس پیشین ایران، ژاک شیراک رئیس جمهور وقت فرانسه برخلاف پروتکل های تشریفاتی نزدیک اتومبیل آقای خاتمی آمد و با گذاشتن دست بر شانه رئیس جمهور وقت ایران دوباره با او خداحافظی کرد.

این اقدام غیرمنتظره آقای شیراک و احترام خارج از پروتکل او به مهمان ایرانی اش، نشانی از دوران طلایی روابط ایران و فرانسه تعبیر شد و در تحلیل نتایج این سفر و حتی تاریخ روابط دو کشور مورد اشاره قرار گرفت.

مطلبی از فرشاد محمودی
فرشاد سال‌ها در روزنامه شرق – در دوران ریاست جمهوری محمد خاتمی – اخبار دیپلماتیک را پوشش می داد. در این دوره، ایران دنبال سیاست تنش‌زدایی با غرب بود و مذاکراتی سخت درباره برنامه هسته ای ایران آغاز شده بود.

 

نظر دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *