کاهش تورم و یک اشتباه همگانی

تورم به معنی رشد عمومی قیمت کالاها و خدمات است و نرخ آن با مقایسه قیمت ۳۵۹ قلم کالا تعیین می شود.

برای محاسبه نرخ تورم، بانک مرکزی هر ماه قیمت کالاها و خدمات را در مناطق شهری و روستایی تهیه می کند.

با آنکه نرخ رشد قیمت ها هر ماه از سوی بانک مرکزی محاسبه می شود اما نرخ تورم معمولا به صورت یک ساله است. یعنی نرخ رشد تورم هر ماه نسبت به دوازده ماه پیش (یک ساله) سنجیده می شود. بنابر این آمار منتشر شده از سوی بانک مرکزی، میزان رشد قیمت ها را در یک دوره یک ساله نشان می دهد.

برای مثال گزارش بانک مرکزی نشان می دهد که نرخ تورم در اسفند ماه سال ۱۳۸۸ به ۱۰٫۸ درصد رسیده است. این رشد قیمت نسبت به اسفند سال ۱۳۸۷ که ۲۵٫۴ درصد بود، بیشتر از ۱۴ درصد کاهش پیدا کرده است.

اما تصور عمومی این است که وقتی نرخ رشد تورم کم شده یعنی کالاها ارزان شده اند در حالی که این رقم نشان می دهد که نرخ رشد قیمت ها در یک سال گذشته کمتر شده است نه آنکه قیمت ها کاهش پیدا کرده است. به مفهوم دقیق تر کاهش نرخ رشد به معنی کم شدن قیمت ها نیست بلکه به این معنی است که از رشد قیمت ها کاسته شده ولی همچنان قیمت ها در حال افزایش است.

روزنامه نگار اقتصادی همواره باید توجه داشته باشد که وقتی قیمت چند کالا به شدت افزایش پیدا کند به معنی بیشتر شدن نرخ تورم نیست چون تورم میانگین رشد قیمت ۳۵۹ قلم کالا و خدمت است. یعنی ممکن است قیمت برخی کالاها افزایش نداشته باشد یا به مقدار خیلی کمی افزایش پیدا کرده باشد بنابر این در مجموع ممکن است تورم رشد کمی داشته باشد.

ميزان تاثير هر يك از كالاها و خدمات در محاسبه تورم متناسب با اهميت آنها تعيين مي‌شود.

به عنوان مثال اجاره مسکن یکی از خدماتی است که نوسان نرخ آن تاثیر تعیین کننده ای در تورم دارد و تاثیر آن بنابر گزارشهای بانک مرکزی ایران بیشتراز ۲۸ درصد است. یعنی اگر اجاره مسکن بالا نرفته باشد یا حتی کاهش پیدا کرده باشد می تواند میانگین رشد قیمت ها را تحت تاثیر قرار دهد و باعث کم شدن نرخ تورم کلی شود.

کالاها و خدماتی که در محاسبه نرخ تورم مورد استفاده قرار می گیرد، عبارتند از: “خوراکی ها و آشامیدنی ها”، “دخانیات”، “پوشاک و کفش”، ” مسکن” (اجاره مسکن)، “آب و برق”، “گاز و سایر سوخت ها”، “اثاث و لوازم و خدمات مورد استفاده در خانه”، “حمل و نقل و ارتباطات”، “تحصیل، بهداشت و درمان”، “تفریح و امور فرهنگی”، “رستوران و هتلداری” و “کالاهای و خدمات متفرقه”.

یک نکته آخر این که بانک مرکزی در محاسبه تورم نرخ “خرید دارایی ها” (خرید خانه، خرید زمین یا خرید سهام) را محاسبه نمی کند. بانک مرکزی در بیانیه ای دلیل در نظر نگرفتن نرخ خرید دارایی ها را چنین توضیح داده:

“در محاسبه شاخص بهاي کالاها و خدمات مصرفي، خريد دارايي‌ها (نظير خريد خانه، خريد زمين يا خريد سهام) مورد محاسبه قرار نمي‌گيرد. بلکه فقط جزء مصرفي اين دارايي‌ها مانند هزينه اجاره‌بها و خدمات مربوط به آنها محاسبه مي‌شود. در اتحاديه اروپا از شاخصي به نام HICP استفاده مي‌شود که دربرگيرنده خريد دارايي‌هايي مانند خانه، زمين، بيمه عمر و سهام مي‌باشد. اما استفاده از اين شاخص در اين کشورها براي ايجاد نوعي ارتباط بين کشورهاي اتحاديه اروپا است و براي اصلاح روش محاسبه نرخ تورم نيست. در غالب کشورهاي دنيا هنوز به اين نتيجه نرسيده‌اند که تغييرات قيمت هزينه مربوط به دارايي‌هايي نظير مسکن و زمين را در محاسبه نرخ تورم وارد کنند.”

نویسنده: کمال آقایی

نظر دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *