یک خبر انتخاباتی: ناگهان، دمکراسی در زامبیا می‌شکفد

لوساکا، زامبیا، ۲۶ دسامبر – زامبیا که به نظر می‌رسید تا آغاز سال داشت سکندری خوران دوباره به آغوش ‏حکومت استبدادی باز می‌گشت، حالا چنان‌که انتخابات سراسری نشان می‌دهد، که پنج‌شنبه برگزار می‌شود، سوار ‏بر موج تکثرگرایی شده است.‏

یازده نفر نامزد انتخابات ریاست‌جمهوری هستند و قابل توجه این که شش نفر از آن‌ها شانس پیروزی دارند. مجلس ‏هم ممکن است قاپ زده شود. [کنترل آن به دست یکی از نامزدها بیفتد.]‏

همین هشت ماه پیش، رییس‌جمهور فردریک چیلوبا رزمایشی راه انداخته بود تا قانون اساسی را به نحوی تغییر ‏دهد که بتواند برای بار سوم هم در انتخابات ریاست‌جمهوری شرکت کند. او اولین بار در ۱۹۹۱ رییس‌جمهور شد ‏و به ۲۷ سال حکومت رییس‌جمهور کِنِت کائوندا، رهبرجنبش استقلال علیه بریتانیا پایان داد که تا سال ۱۹۹۱ که ‏اجازه برگزاری انتخابات داد نظامی تک حزبی را حکم‌فرما کرده بود.‏

اما مخالفتی سراسری علیه این که چیلوبا برای بار سوم در انتخابات شرکت کند بالا گرفت و سرانجام بسیاری از ‏مشاوران رییس‌جمهور، که برخی خودشان بدشان نمی‌آمد رییس‌جمهور شوند، او را تنها گذاشتند. او در ماه مه ‏عقب‌نشینی کرد.‏

تعدادی از وزاری رانده شده، که یکی از رییس‌جمهورهای پیشین رهبری‌شان می‌کرد، همان موقع هم گام‌هایی را ‏برای تشکیل حزبی سیاسی برای مبارزه با چیلوبا و جنبش دولتی او برای استقرار دموکراسی چندحزبی برداشته ‏بودند. احزاب دیگر هم پشت سرِ هم سردرآوردند.‏

در پی تضعیف حزب رییس‌جمهور که یکی از علل آن خروج اعضای کابینه بود و با جلب شخصیت‌های مطرح ‏سیاسی توسط حزب مخالف، خیلی سخت می‌شود نتیجه انتخابات را حدس زد. (هر کسی که بیشترین رای را به ‏دست آوَرَد، بدون این که انتخابات دوباره برگزار بشود، برنده نهایی اعلام می‌شود حتی اگر در یک حوزه پررای، ‏نامزد پیشرو درصد کمی از کل آرا را به دست آورده باشد.)‏

برنده هر کسی که باشد، به نظر می‌رسد با مجلسی سرسخت و پر جنب و جوش رو در رو خواهد بود. حزب ‏رییس‌جمهور بر مجلس حاکم است و نظارت کمی بر خود رییس‌جمهور دارد، اما حالا امکان دارد احزاب مختلف ‏تعداد قابل توجهی از کرسی‌های مجلس را به دست بیاورند.‏

‏”داریم به قلمرویی ناشناخته وارد می‌شویم، اما این به نفع مملکت خواهد بود،” دکتر چیله‌شه ال. مولِنگا، ‏رییس موسسه تحقیقات اقتصادی و اجتماعی در دانشگاه زامبیا می‌گوید. “رییس‌جمهور راهی ندارد جز آن که [با ‏احزاب دیگر] وارد معامله بشود.”‏

اگر چه زامبیا با در نظر گرفتن همسایگانش مثل آنگولا، کنگو و زیمبابوه کشوری آرام و با ثبات تلقی می‌شود، اما ‏فقر و فساد گریبانش را گرفته و نشانه‌های کمی وجود دارد که رهبری ده ساله چیلوبا در این بخش کاری پیش برده ‏باشد.‏

درآمد سرانه سالانه فقط ۲۳۱ دلار است و بنا بر سازمان جهانی خواربار ۸۳ درصد از جمعیت ده میلیونی فقیر ‏است. صنعت مس تلاش می‌کند تا پس از سال‌ها سوء مدیریت خود را بازسازی کند و اوضاع کشاورزی همچنان ‏نابسامان است.‏

در یک رده‌ ‌بندی جهانی که تلاش می‌کند درجه فساد را در کشورهای مختلف اندازه‌گیری کند سازمان شفاف‌سازی ‏بین‌المللی زامبیا را یکی از بدترین کشورها می‌داند و آن را در کنار کشورهایی مثل نیجریه، پاکستان و روسیه ‏قرار داده.‏

فساد بر روند انتخابات هم سایه انداخته است، تا آنجا که مقداری غذا و پول نقد پخش شده تا رای جمع شود. ‏کریستین لوندامبویو مونالولا، رییس اجرایی دفتر زامبیای سازمان شفاف‌سازی بین‌المللی می‌گوید، “نمی‌شود آدم به ‏دهکده‌ای برود به زنی بگوید ده هزار کواچا [واحد پول زامبیا] را نپذیر وقتی که آن‌ها سه روز است غذا ‏نخورده‌اند. این مبلغ می‌شود چیزی حدود ۲٫۵ دلار.‏

در مورد مسایلی مثل فساد، ایدز و فقر، نامزدها وعده‌های فراوانی داده‌اند، اما حرف‌های کمی درباره راه‌های ‏اجرایی این وعده‌ها زده شده. در نتیجه مشخص نیست نتیجه این انتخابات چه‌قدر بتواند تغییر ایجاد کند.‏

در فهرست نامزدهای ریاست‌جمهوری سه معاون رییس‌جمهور چیلوبا هم حضور دارند. کریستین تمبو از جامعه ‏خواستار دموکراسی و توسعه جدیدترین‌شان است که تا ماه مه یعنی وقتی از کابینه و حزب رییس‌جمهور رانده شد ‏این سمت را در دست داشت. اخراج او در پی آن رخ داد که او و دو مشاور دیگر رییس‌جمهور گفتند تمایل دارند ‏در انتخابات ریاست‌جمهوری شرکت کنند.‏

گدفری میاندا، که زمانی دومین معاون رییس‌جمهور بود و کمی پیش هم وزیر آموزش او، پس از آن که اخراج شد ‏حزب میراث را بنیان گذاشت.‏

بعد از این‌ها، لوی مواناواسا، وکیلی که معاون اول رییس‌جمهور بود و در اعتراض به فساد استعفا داد قرار دارد. ‏مواناواسا که رییس‌جمهور او را گلچین کرده و به عنوان رهبر حزب طرفدار رییس‌جمهور در انتخابات شرکت ‏می‌کند، اوایل نامزدی به نظر می‌آمد که رای نیاورد، اما به خاطر برخورد با خراب‌کاری‌های حزب کلی شهرت ‏به هم زده است.‏

یکی از نامزدهای دیگر، مایکل ساتا یکی از مزدوران قدیمی مورد اعتماد رییس‌جمهور است که حالا به یکی از ‏منتقدان سرسخت او تبدیل شده است. بن مولا، یکی از ثروتمندترین مردان کشور، ریاست حزب جمهوری‌خواه را ‏برعهده دارد، که سال گذشته آن را راه انداخته است. اندرسن مازوکا، یک تاجر موفق هم که معادن زامبیا را در ‏دست دارد در انتخابات شرکت کرده است.‏

و صحنه بدون کاوندا چه‌طور خواهد بود؟ کنت کاوندا نه، اما پسرش تی‌لی‌ینجی. رهبری حزب زمانی مخوف ‏اتحاد ملی برای استقلال پدرش را بر عهده داد. به نظر می‌رسد کاوندای جوان تلاش می‌کند تا پا جای پای برادر ‏بزرگش وزی بگذارد که دو سال پیش کشته شد.‏

نظر دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *